LPG'nin
tanımı ve özellikleri :
LPG (Likit petrol gazları),
doğal olarak yeraltındaki
gaz birikimlerinden sağlanacağı
gibi, petrolün damıtılması
ve parçalanması sırasında
elde edilen ve basınç altında
sıvılaştıran propan, bütan
ve bu gazların oluşturduğu
hidrokarbon karışımlardan
da elde edilir. LPG, basınç
uygulanarak sıvılaştırılır.
Sıvılaştırılmış LPG'nin
hacmi düşer ve taşıma, depolama,
ölçme işlemleri kolaylıkla
yapılır. Basınçlı kaplar
içerisinde sıvı halde depolanan
LPG, kullanıldığı cihaza
transfer edilirken uygulanan
basıncın kaldırılması ile
gaz hale geçer ve gaz fazında
kullanılır. Normalde renksiz
ve kokusuz olan LPG, bulunduğu
ortamda kullanıcılar tarafından
kolaylıkla ayırt edilmesi
için, etil merkaptan ile
kokulandırılarak tüketiciye
sunulur.
Kullanım
Alanları :
LPG'nin üç kullanım alanı
bulunmaktadır: Tüpgaz, Otogaz
ve Dökme LPG. Kolay taşınabilme
özelliği ve ısıl değerinin
yüksek olması dolayısıyla
her ihtiyaca cevap verebilen
LPG, endüstriden, konut
kullanımına kadar birçok
alanda kullanılmaktadır.
Yanma sırasında meydana
getirdiği ısı ve enerji
miktarı olarak doğal gaz
ve hava gazı ile paralel
özellikler taşımaktadır.
Bunun yanında bakım gerektirmemesi
ve üstün emniyet özellikleri
ile ön plana çıkmakta ve
tüketiciye büyük kolaylık
sağlamaktadır. LPG yani
'Liquefied Petroleum Gases'
(Sıvılaştırılmış Petrol
Gazları), ham petrolün rafinerilerde
benzin, mazot, gibi türevlere
ayrıştırılmasıyla açığa
çıkan veya bazı bölgelerde
tabiattan serbest olarak
çıkarılan propan ve bütan
gazlarının karışımına verilen
ad. Havadan ağır yanıcı
bir gaz olan LPG'nin Türkiye'de
karışım oranı yüzde 30 propan
ve yüzde 70 bütan. LPG,
ülkemizde endüstriyel işletmelerde,
evlerde enerji, ısınma ve
aydınlatmada kullanılıyor.
Aynı zamanda otomobillerde
yaygın olarak kullanılan
"çevre dostu"
bir yakıt. Benzine göre
daha düşük egzoz emisyon
değerlerine sahip olduğu
için, çevre bilinci gelişmiş
ülkelerde "temiz ve
alternatif bir yakıt"
olarak değerlendiriliyor.
LPG'nin önemli bir özelliği
de temiz yanması. Atık gazı
içerisinde en zehirli olan
kükürt dioksit ve kurşun
bulunmuyor. Karbonmonoksit
miktarı, benzine göre 10
kat daha az. Kurşunsuz benzinde
dahi oluşan zehirli kansorejen
polimerler LPG'de oluşmuyor.
Hava kirliliğine sebep olmaması
nedeniyle kanser riskini
çok büyük oranda azaltıyor,
dünyanın ısınması sonucu
oluşan sera etkisini zayıflatıyor
ve iklim değişikliklerini
dengeliyor. Bu nedenle bütün
gelişmiş ülkelerde LPG kullanımı
teşvik ediliyor. Örneğin
Tokyo'da 1980 yılından bu
yana ticari taksilerde kullanımı
zorunlu. İtalya'da LPG dönüşümü
yaptıran araçlar 3 yıl vergiden
muaf tutuluyor.
Aşırı hava kirliliği olan
günlerde uygulanan trafiğe
çıkma yasağı, LPG'li araçlara
uygulanmıyor. Belçika'da
LPG kullanımından vergi
alınmıyor. Bunların yanı
sıra benzine göre daha ucuz
olması da LPG'ye ilgiyi
artırıyor. Ayrıca LPG'nin,
araçlarda yağ değişim periyotlarının
uzaması ve daha az karbon
artıkları nedeniyle daha
temiz motor sağladığı da
biliniyor.
Makine
Mühendisleri Odası (MMO)
İstanbul Şube Müdürü Faruk
Sevim, 1994-98 arasında
LPG'ye denetimsiz geçişler
yaşandığını hatırlatarak,
"Bu 4 yıl boyunca herkes
istediğini yaptı, Bakanlık
da seyretti, 1998'de bir
yönetmelik çıkarıldı, yani
denetim başladı artık"
dedi. Yönetmeliğe göre,
dönüşümü yapan firmaların
Sanayi Bakanlığı'ndan yetki
belgesi ve MMO'dan onay
alması gerekiyordu ve araçlar
MMO'ya getirilip, kontrol
ediliyordu. Ancak 2000 yılında
bütün araçların MMO'ya getirilmesi
hükmünden vazgeçildi. Bakanlığın
bu denetimi, montajı yapan
firmalara devretmesinin
yanlış olduğunu belirten
Sevim, İstanbul'da LPG dönüşümü
yapmaya yetkili 16 firma
bulunduğunu ve bunların
dışındakilerin dönüşüm yapamayacaklarını
kaydetti.
LPG
dönüşümü yaptıran araçların
2 yılda bir, ticari taksilerin
de yılda bir kontrolleri
bulunuyor. Bu kontrol, araçların
muayenesinin yapılması için
zorunlu ve MMO'ya gidilmesi
mecburiyeti var. Faruk Sevim,
"İstanbul'da yaklaşık
188 bin kayıtlı LPG'li araç
var ve bu araçların ortalama
2 yılda geldiğini düşünürsek,
yılda ortalama 100 bin aracın
kontrole gelmesi lâzım.
Ancak bize gelen araç sayısı
geçen yıl 23 bin idi. Yani
araçların yüzde 75-80'i
kontrolsüz. Bir de ruhsatına
işlettirmeyenler var; onlar
da 100-150 bin olsa, İstanbul'da
denetimsiz dolaşan 250 bin
araç var" dedi. Halk
arasında "tüpgaz"
adıyla bilinen (sıvılaştırılmış
petrol gazı) LPG renksiz
ve kokusuz bir gazdır.
Doğalgaz
veya ham petrolden arıtılan
LPG çelik tank veya depolarla
basınç altına alınarak likit
ve gaz halinde tüketiciye
sunulur.
Gazın bileşimi %70 bütan,
%30 propandır.
Temiz ve çevre dostu bir
yakıt olan LPG, yandığında
egzoz gazı, karbonmonoksit
gibi çevreyi kirletici gazlar
çıkarmaz, kül bırakmaz.
Gaz halinde yanma odasına
gelen LPG diğer yakıtlar
gibi asit ve karbon atığı
bırakmadığı için motorun
daha verimli çalışmasını
sağlar.
LPG aynı zamanda Otomobillerde
yaygın olarak kullanılan
"çevre dostu"
bir yakıt. Benzinli ve dizel
motorlara göre daha düşük
egzoz emisyon değerlerine
sahip olduğu için otogaz,
çevre bilinci gelişmiş ülkelerde
"temiz ve alternatif
bir yakıt" olarak hem
çevreci hemde ekonomik yönü
ile tercih ediliyor. Otomobillerde
kullanılan LPG benzine nazaran
%10 daha yüksek oktan değeri
taşımaktadır. Bu yüksek
oktan sebebi ile daha verimli
çalışma gözlenebilir.
Olası
sızıntı ve kaçak durumlarının
algılanabilmesi için rafineriler
bu ürünü Etil Merkaptan
ile kokulandırırlar.
Otomotiv
Sektöründe LPG
1930 lu yıllardan beri otomotiv
sektöründe kullanılan LPG
gelişen teknoloji ve yeni
nesil araç motorlarına uyum
sağlamayı başarmış alternatif
yakıt olarak kullanımı gerek
çevreci gerekse ekonomik
olması sebebi ile yükselen
bir grafik sergilemektedir.
Yalnız
otomotiv sektöründe değil
deniz motorlarında, motorsikletlerde
de kullanılmaya başlamış
bazı üretici markaların
standart fabrika üretiminde
müşterilerine seçenek olarak
sunulmuştur. Dünya standardı
olan ECER 67-01 standartları
2005 ağustos ayından itibaren
ülkemizde de uygulanmaya
başlamış olup ülkemizde
montajı yapılan ürünler
ve markalar yetkili kurumlar
denetiminde güvenli bir
şekilde piyasaya sunulması
ve bu standartlarda montaj
yapılması sağlanmıştır.
Bu standartta da yine yüksek
güvenlik önlemleri ön planda
tutulmuştur. Sonuç olarak
çalışan sistemin kaynağı
olan LPG EPDK tarafından
yapılan çalışmalar ile standarda
getirilerek daha verimli
ve sorunsuz çalışan bir
sistem sahibi olmamıza yardımcı
olacak şartları uygulamaya
geçirmiştir.
İnanıyorumki
LPG sektöründe Avrupa ülkelerindeki
bilinçli LPG kullanımı ülkemizdeki
bu çalışmalar ile daha iyi
düzeye gelecektir. |